1
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ وَٱلْفَجْرِ
velfecr.
Tanyerinin ağarmasına and olsun;
سُورَةُ الفَجۡرِ
Fecr Suresi
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
2
وَلَيَالٍ عَشْرٍۢ
veleyâlin `aşr.
Zilhicce ayının ilk on gecesine and olsun;
3
وَٱلشَّفْعِ وَٱلْوَتْرِ
veşşef`i velvetr.
Herşeyin çiftine de, tekine de and olsun;
4
وَٱلَّيْلِ إِذَا يَسْرِ
velleyli iẕâ yesr.
Gelip geçen geceye and olsun ki, bunların her biri akıl sahibi için birer yemine değmez mi?
5
هَلْ فِى ذَٰلِكَ قَسَمٌۭ لِّذِى حِجْرٍ
hel fî ẕâlike ḳasemül liẕî ḥicr.
Gelip geçen geceye and olsun ki, bunların her biri akıl sahibi için birer yemine değmez mi?
6
أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ
elem tera keyfe fe`ale rabbüke bi`âd.
Rabbinin, hiçbir memlekette benzeri ortaya konmayan sütunlara sahip İrem şehrinde oturan Ad milletine ne ettiğini görmedin mi?
7
إِرَمَ ذَاتِ ٱلْعِمَادِ
irame ẕâti-l`imâd.
Rabbinin, hiçbir memlekette benzeri ortaya konmayan sütunlara sahip İrem şehrinde oturan Ad milletine ne ettiğini görmedin mi?
8
ٱلَّتِى لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِى ٱلْبِلَٰدِ
elletî lem yuḫlaḳ miŝlühâ fi-lbilâd.
Rabbinin, hiçbir memlekette benzeri ortaya konmayan sütunlara sahip İrem şehrinde oturan Ad milletine ne ettiğini görmedin mi?
9
وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُوا۟ ٱلصَّخْرَ بِٱلْوَادِ
veŝemûde-lleẕîne câbu-ṣṣaḫra bilvâd.
Vadide kayaları kesip yontan Semud milletine, memleketlerde aşırı giden, oralarda bozgunculuğu artıran, sarsılmaz bir saltanat sahibi Firavun'a Rabbinin ne ettiğini görmedin mi?
10
وَفِرْعَوْنَ ذِى ٱلْأَوْتَادِ
vefir`avne ẕi-l'evtâd.
Vadide kayaları kesip yontan Semud milletine, memleketlerde aşırı giden, oralarda bozgunculuğu artıran, sarsılmaz bir saltanat sahibi Firavun'a Rabbinin ne ettiğini görmedin mi?
11
ٱلَّذِينَ طَغَوْا۟ فِى ٱلْبِلَٰدِ
elleẕîne ṭagav fi-lbilâd.
Vadide kayaları kesip yontan Semud milletine, memleketlerde aşırı giden, oralarda bozgunculuğu artıran, sarsılmaz bir saltanat sahibi Firavun'a Rabbinin ne ettiğini görmedin mi?
12
فَأَكْثَرُوا۟ فِيهَا ٱلْفَسَادَ
feekŝerû fîhe-lfesâd.
Vadide kayaları kesip yontan Semud milletine, memleketlerde aşırı giden, oralarda bozgunculuğu artıran, sarsılmaz bir saltanat sahibi Firavun'a Rabbinin ne ettiğini görmedin mi?
13
فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ
feṣabbe `aleyhim rabbüke sevṭa `aẕâb.
Rabbin onları azap kırbacından geçirmiştir.
14
إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلْمِرْصَادِ
inne rabbeke lebilmirṣâd.
Doğrusu Rabbin hep gözetlemektedir.
15
فَأَمَّا ٱلْإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبْتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكْرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّىٓ أَكْرَمَنِ
feemme-l'insânü iẕâ me-btelâhü rabbühû feekramehû vene``amehû feyeḳûlü rabbî ekramen.
Rabbin denemek için bir insana iyilik edip, nimet verdiği zaman, o: "Rabbim beni şerefli kıldı" der.
16
وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبْتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّىٓ أَهَٰنَنِ
veemmâ iẕâ me-btelâhü feḳadera `aleyhi rizḳahû feyeḳûlü rabbî ehânen.
Ama onu sınamak için rızkını daraltıp bir ölçüye göre verdiği zaman: "Rabbim bana hor baktı" der.
17
كَلَّا ۖ بَل لَّا تُكْرِمُونَ ٱلْيَتِيمَ
kellâ bel lâ tükrimûne-lyetîm.
Hayır; yetime karşı cömert davranmıyorsunuz.
18
وَلَا تَحَٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلْمِسْكِينِ
velâ teḥâḍḍûne `alâ ṭa`âmi-lmiskîn.
Yoksulu yedirmek konusunda birbirinize özenmiyorsunuz.
19
وَتَأْكُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَكْلًۭا لَّمًّۭا
vete'külûne-ttürâŝe eklel lemmâ.
Size kalan mirası hak gözetmeden yiyorsunuz.
20
وَتُحِبُّونَ ٱلْمَالَ حُبًّۭا جَمًّۭا
vetüḥibbûne-lmâle ḥubben cemmâ.
Malı pek çok seviyorsunuz.
21
كَلَّآ إِذَا دُكَّتِ ٱلْأَرْضُ دَكًّۭا دَكًّۭا
kellâ iẕâ dükketi-l'arḍu dekken dekkâ.
Ama yer, çarpılıp paralandığı zaman;
22
وَجَآءَ رَبُّكَ وَٱلْمَلَكُ صَفًّۭا صَفًّۭا
vecâe rabbüke velmelekü ṣaffen ṣaffâ.
Melekler sıra sıra dizilip, Rabbinin buyruğu gelince,
23
وَجِا۟ىٓءَ يَوْمَئِذٍۭ بِجَهَنَّمَ ۚ يَوْمَئِذٍۢ يَتَذَكَّرُ ٱلْإِنسَٰنُ وَأَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّكْرَىٰ
vecîe yevmeiẕim bicehenneme yevmeiẕiy yeteẕekkeru-l'insânü veennâ lehü-ẕẕikrâ.
O gün, cehennem ortaya konur. O gün insan öğüt almaya çalışır ama artık öğütten ona ne?
24
يَقُولُ يَٰلَيْتَنِى قَدَّمْتُ لِحَيَاتِى
yeḳûlü yâ leytenî ḳaddemtü liḥayâtî.
"Keşke bu hayatım için önceden bir şey yapsaymışım" der.
25
فَيَوْمَئِذٍۢ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٌۭ
feyevmeiẕil lâ yü`aẕẕibü `aẕâbehû eḥad.
O gün, hiç kimse, Allah'ın azabettiği gibi azabedemez.
26
وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدٌۭ
velâ yûŝiḳu veŝâḳahû eḥad.
Hiç kimse O'nun vurduğu bağ gibisini bağlayamaz.
27
يَٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفْسُ ٱلْمُطْمَئِنَّةُ
yâ eyyetühe-nnefsü-lmuṭmeinneh.
Ey huzur içinde olan can!
28
ٱرْجِعِىٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةًۭ مَّرْضِيَّةًۭ
irci`î ilâ rabbiki râḍiyetem merḍiyyeh.
O, senden, sen de O'ndan hoşnut olarak Rabbine dön!
29
فَٱدْخُلِى فِى عِبَٰدِى
fedḫulî fî `ibâdî.
Ey can! İyi kullarımın arasına gir.
30
وَٱدْخُلِى جَنَّتِى
vedḫulî cennetî.
Cennetime gir.
Fecr Suresi Hakkında Her Şey
Fecr Suresi'nin anlamı, fazileti, tefsiri, nüzul sebebi ve daha fazlası hakkında kapsamlı bilgiler.
Fecr Suresi Nedir?
Fecr Suresi, Kur'an-ı Kerim'in 89. suresi olup 30 ayetten oluşmaktadır. "Fecr" kelimesi Arapça'da şafak anlamına gelir; surenin ilk ayetinde Allah Teâlâ sabahın şafağına yemin etmektedir. Sure, Mekke döneminde indirilmiş olup Mekkî bir suredir.
Surenin başında yer alan yemin cümleleri dikkat çekicidir: Şafağa, on geceye, çift ve teke, geçip gitmekte olan geceye yemin edilmektedir. Bu yeminler, sonradan anlatılacak gerçeklerin büyüklüğüne dikkat çekmek amacıyla kullanılmıştır. Sure, genel itibarıyla zalim milletlerin başına gelen ilahi azabı ve ardından gelen hesap gününü konu alır.
Fecr Suresi, insanı hem dünyada hem de ahirette bekleyen sonuçlar açısından derin bir uyarı mesajı taşımaktadır. Özellikle surenin sonlarında geçen nefs-i mutmainne (huzura kavuşmuş nefis) ifadesi, İslami tasavvuf ve ahlak literatüründe önemli bir yer tutmaktadır. Bu huzurlu nefse cennet kapılarının açılacağı ve Rabbinin rızasına kavuşacağı müjdelenmiştir.
Fecr Suresi Hakkında Bilinmesi Gerekenler
- Adının Anlamı: "Fecr" kelimesi Arapça'da şafak demektir; sure adını ilk ayetteki "Şafağa yemin olsun" ifadesinden almaktadır.
- Kur'an'daki Yeri: Kur'an-ı Kerim'in 89. suresidir; 30. cüzde yer alır.
- İniş Yeri ve Dönemi: Mekkî bir suredir; nüzul sırası itibarıyla 89. sırada indirilmiştir.
- Ayet Sayısı: Sure 30 ayetten oluşmaktadır; kısa ama anlam yoğunluğu yüksek bir suredir.
- Ana Kavram — Nefs-i Mutmainne: Surenin son bölümünde geçen nefs-i mutmainne (huzura ermiş nefis) ifadesi, Allah'a inanıp O'na yönelen ve gönül huzuruna kavuşan kişiyi tanımlar; bu kişiye cennet müjdesi verilir.
- Helak Edilen Kavimler: Sure, Ad kavmi (İrem şehri), Semud kavmi ve Firavun örneğini vererek zulüm ve isyanın mutlaka ilahi bir karşılık bulduğunu hatırlatır.
Mutmain nefis (huzura ermiş ruh) ve cennete davet bu surede müjdelenir. Yetim ve yoksul hakları vurgulanır.
Zenginlerin şımarıklığını eleştirmek ve ahireti hatırlatmak için indirilmiştir.
Fecr Suresi'nin Ana Konuları ve Mesajı
Fecr Suresi üç temel tema etrafında şekillenir: güçlü ilahi yeminler, geçmiş kavimlerin ibret verici sonu ve huzurlu nefsin ilahi müjdesi. Sure, okuyucuyu ilahi kudretin büyüklüğü karşısında derin bir düşünceye davet eder.
Sure, tarihte kibirle ve zorbalıkla yaşayıp helak edilen Ad, Semud ve Firavun kavimlerinin akıbetini hatırlatır. Bu kavimlerin ortak özelliği güç elde ettiklerinde yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaları ve kulluk sınırlarını aşmalarıdır. Allah Teâlâ bu kavimlerin üzerine azabını indirmiş; hiçbiri ilahi hesaptan kaçamamıştır.
Surenin bir diğer önemli teması insan psikolojisi ve imtihan meselesidir. İnsan, yalnızca maddi refah ve yoksulluk ekseninde Rabbini değerlendirme yanılgısına düşmektedir. Sure bu yanılgıyı düzeltir; asıl değer ölçütünün dünyalık zenginlik değil, Allah'a olan bağlılık ve ahlaki erdem olduğunu bildirir.
Sure, ahiret sahnesinin kısa ama çarpıcı bir tasviriyle son bulur. Hesap gününde pişmanlığın fayda vermeyeceği hatırlatılırken huzura kavuşmuş nefse yönelik ilahi çağrı, okuyucuya hem umut hem de sorumluluk bilinci aşılar.
Fecr Suresi Tefsiri ve Ayet Ayet Özeti
İlahi Yeminler (1-5. Ayetler)
Sure, dört büyük yemin ile açılır: Şafağa, on geceye (müfessirlerin büyük çoğunluğu bunların Zilhicce'nin ilk on gecesi olduğunu rivayet eder), çift ve teke, ve geçip gitmekte olan geceye. Müfessirler bu yeminlerin, Allah'ın yarattığı zamandaki düzene ve hikmete dikkati çektiğini belirtir. Bu yeminlerin ardından, akl-ı selim sahibi kişiler için gerçek bir ibret olduğu vurgulanır.
Helak Edilen Kavimler (6-14. Ayetler)
Bu bölümde Ad kavminin kurduğu İrem şehri, Semud kavminin kayalara oyduğu yurtlar ve Firavun'un orduları örnek verilir. Bu üç toplumun ortak özelliği yeryüzünde büyüklük taslamaları ve fesadı yaymalarıdır. Allah Teâlâ onların üzerine azabını indirmiş; hiçbiri ilahi hesaptan kaçamamıştır.
İnsan Psikolojisi ve İmtihan (15-20. Ayetler)
Bu ayetler, insanın sınanma biçimini ele alır. İnsan servet ve refah içindeyken "Rabbim beni onurlandırdı" der, yoksulluğa düşünce ise "Rabbim beni aşağıladı" der. Sure bu düşünceyi yanlış bulur: Gerçek aşağılanma, yetimi itip kakmak, yoksulu doyurmamak ve mirası haramla yemektir.
Ahiret Sahnesi (21-26. Ayetler)
Yer sarsıldığında, Rabbin emri ve melekler saf saf geldiğinde herkes hesabını görecektir. O gün insan yaptıklarını hatırlayacak ama pişmanlık fayda vermeyecektir. Cehennem o gün gözler önüne serilecek; Allah'a karşı gelen kimse için geçerli bir azap beklemektedir.
Nefs-i Mutmainne ve Cennet Müjdesi (27-30. Ayetler)
Surenin son ayetleri umut dolu bir hitapla biter. Huzura kavuşmuş nefse — nefs-i mutmainne — şöyle seslenilir: "Ey huzura ermiş nefis! Rabbine dön; Sen O'ndan razı, O da senden razı olarak. Gir kullarımın arasına, gir cennetime!" Bu ilahi davet, dünyada Allah'a gerçek anlamda yönelen kulun ebedi kurtuluşunu müjdeler.
89
Sure Numarası
30
Ayet Sayısı
89
Nüzul Sırası
Mekki
İniş Yeri
30
Cüz
593
Sayfa
0
Kelime
0
Harf
Fecr Suresi, Kur'an-ı Kerim'in 89. suresi olup 30 ayetten oluşur. Mekkî bir sure olan Fecr, nüzul sırası itibarıyla 89. sıradadır. Kur'an'ın 30. cüzünde yer alır. Kısa fakat anlam yoğunluğu yüksek olan sure; yemin, ibret, insan psikolojisi ve ahiret sahnelerini ustalıkla bir araya getirmektedir.
Fecr Suresi kaç ayetten oluşur?
Fecr Suresi 30 ayetten oluşmaktadır. Kur'an-ı Kerim'in 89. suresi olan Fecr, kısa ama anlam bakımından oldukça zengin bir suredir.
Fecr ne anlama gelir?
"Fecr" kelimesi Arapça'da şafak anlamına gelir. Sure, bu adını ilk ayetteki "Ve'l-fecr" (Şafağa yemin olsun) ifadesinden almaktadır.
Fecr Suresi Mekkî mi Medenî mi?
Fecr Suresi Mekkî bir suredir; yani Hz. Peygamber'in Medine'ye hicretinden önce Mekke döneminde indirilmiştir.
Fecr Suresi hangi cüzde yer alır?
Fecr Suresi Kur'an'ın 30. cüzünde yer alır.
Fecr Suresi'nin ana konusu nedir?
Sure üç temel konuyu işler: İlahi yeminler, Ad, Semud ve Firavun kavimlerinin zulümleri nedeniyle helak edilişi ve surenin sonunda huzura ermiş nefse (nefs-i mutmainne) verilen cennet müjdesi.
Nefs-i mutmainne ne demektir ve Fecr Suresi'nde nerede geçer?
"Nefs-i mutmainne" Allah'a iman edip O'na gerçek anlamda yönelen, böylece gönül huzuruna kavuşan nefis demektir. Fecr Suresi'nin 27-30. ayetlerinde bu huzurlu nefse cennetle müjde verilmekte ve Rabbine dönmesi emredilmektedir.
Fecr Suresi'nde hangi kavimler anlatılır?
Surede Ad kavmi ve onların kurduğu İrem şehri, Semud kavmi ile Firavun ve orduları anlatılır. Bu toplumlar yeryüzünde büyüklük tasladıkları ve bozgunculuk çıkardıkları için ilahi azaba uğramışlardır.
Fecr Suresi nasıl okunur?
Fecr Suresi namazlarda kıraat amacıyla okunabilir; anlamı ve mesajı üzerine tefekkür etmek isteyenler de herhangi bir vakitte okuyabilir. "Fecr" isminin şafakla ilgisi nedeniyle bu surenin sabah vaktinde okunması manevi bir uyum taşımaktadır.