بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ هَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلْغَٰشِيَةِ
hel etâke ḥadîŝü-lgâşiyeh.
Her şeyi kaplayacak kıyametin haberi sana gelmedi mi?
Ibn Kathir Tefsiri
Which was revealed in MakkahReciting Surat Al-A`la and Al-Ghashiyah in the Friday PrayerIt has already been mentioned on the authority of An-Nu`man bin Bashir that the Messenger of Allah ﷺ used to recite Surat Al-A`la (87) and Al-Ghashiyah in the `Id and Friday prayers. Imam Malik recorded that Ad-Dahhak bin Qays asked An-Nu`man bin Bashir, "What else did the Messenger of Allah ﷺ recite on Friday along with Surat Al-Jumu`ah" An-Nu`man replied, "Al-Ghashiyah (88)." This narration has been recorded by Abu Dawud, An-Nasa'i, Muslim and Ibn Majah.بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِيمِIn the Name of Allah, the Most Gracious, the Most Merciful.The Day of Judgement and what will happen to the People of the Fire during it Al-Ghashiyah is one ofThis was said by Ibn `Abbas, Qatadah and Ibn Zayd. It has been called this because it will overwhelm the people and overcome them. Allah then says,وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خَـشِعَةٌ(Some faces that Day will be Khashi`ah.) meaning, humiliated. This was said by Qatadah. Ibn `Abbas said, "They will be humble but this action will be of no benefit to them." Then Allah says,عَامِلَةٌ نَّاصِبَةٌ(Laboring, weary.) meaning, they did many deeds and became weary in their performance, yet they will be cast into a blazing Fire on the Day of Judgement. Al-Hafiz Abu Bakr Al-Burqani narrated from Abu `Imran Al-Jawni that he said, " `Umar bin Al-Khattab passed by the monastery of a monk and he said: `O monk!' Then the monk came out, and `Umar looked at him and began to weep. Then it was said to him: `O Commander of the faithful! Why are you weeping' He replied: `I remembered the statement of Allah, the Mighty and Majestic, in His Book,عَامِلَةٌ نَّاصِبَةٌ - تَصْلَى نَاراً حَامِيَةً(Laboring, weary. They will enter into Fire, Hamiyah.) So that is what has made me cry. "' Al-Bukhari recorded that Ibn `Abbas said,عَامِلَةٌ نَّاصِبَةٌ(Laboring, weary.) "The Christians." It is narrated that `Ikrimah and As-Suddi both said, "Laboring in the worldly life with disobedience, and weariness in the Fire from torment and perdition." Ibn `Abbas, Al-Hasan, and Qatadah all said,تَصْلَى نَاراً حَامِيَةً(They will enter into Fire, Hamiyah) meaning, hot with intense heat.تُسْقَى مِنْ عَيْنٍ ءَانِيَةٍ(They will be given to drink from a boiling (Aniyah) spring.) meaning, its heat has reached its maximum limit and boiling point. This was said by Ibn `Abbas, Mujahid, Al-Hasan and As-Suddi. Concerning Allah's statement,لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلاَّ مِن ضَرِيعٍ(No food will there be for them but from Dari`,) `Ali bin Abi Talhah reported from Ibn `Abbas that he said, "A tree from the Hellfire." Ibn `Abbas, Mujahid, `Ikrimah, Abu Al-Jawza' and Qatadah, all said, "It is Ash-Shibriq (a type of plant)." Qatadah said, "The Quraysh called it Ash-Shabraq in the spring and Ad-Dari` in the summer." `Ikrimah said, "It is a thorny tree which reaches down to the ground." Al-Bukhari related that Mujahid said, "Ad-Dari` is a plant that is called Ash-Shibriq. The people of the Hijaz call it Ad-Dari` when it dries, and it is poisonous." Ma`mar narrated that Qatadah said,لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلاَّ مِن ضَرِيعٍ(No food will there be for them but from Dari`,) "This is Ash-Shibriq. When it dries it is called Ad-Dari`." Sa`id narrated from Qatadah that he said,لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلاَّ مِن ضَرِيعٍ(No food will there be for them but Dari`,) "This is of the worst, most disgusting and loathsome of foods." Concerning Allah's statement,لاَّ يُسْمِنُ وَلاَ يُغْنِى مِن جُوعٍ(Which will neither nourish nor avail against hunger.) This means that the intent in eating it will not be achieved, and nothing harmful will be repelled by it.
وُجُوهٌۭ يَوْمَئِذٍ خَٰشِعَةٌ
vucûhüy yevmeiẕin ḫâşi`ah.
O gün bir takım yüzler zillete bürünmüştür.
عَامِلَةٌۭ نَّاصِبَةٌۭ
`âmiletün nâṣibeh.
Zor işler altında bitkin düşmüştür.
تَصْلَىٰ نَارًا حَامِيَةًۭ
taṣlâ nâran ḥâmiyeh.
Yakıcı ateşe yaslanırlar.
تُسْقَىٰ مِنْ عَيْنٍ ءَانِيَةٍۢ
tüsḳâ min `aynin âniyeh.
Kızgın bir kaynaktan içirilirler.
لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٍۢ
leyse lehüm ṭa`âmün illâ min ḍarî`.
Semirtmeyen, açlığı gidermeyen kötü kokulu (kuru) bir dikenden başka yiyecekleri yoktur.
لَّا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِى مِن جُوعٍۢ
lâ yüsminü velâ yugnî min cû`.
Semirtmeyen, açlığı gidermeyen kötü kokulu (kuru) bir dikenden başka yiyecekleri yoktur.
وُجُوهٌۭ يَوْمَئِذٍۢ نَّاعِمَةٌۭ
vucûhüy yevmeiẕin nâ`imeh.
İnanmış olanların yüzleri, o gün, pırıl pırıldır.
Ibn Kathir Tefsiri
The Condition of the People of Paradise on the Day of JudgementAfter mentioning the situation of the wretched people, Allah changes the discussion to mention those who will be happy. He says,وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ(Faces that Day.) meaning, on the Day of Judgement.نَّاعِمَةٌ(will be joyful,) meaning, pleasure will be noticeable in them (those faces). This will only occur due to their striving. Sufyan said,لِّسَعْيِهَا رَاضِيَةٌ(Glad with their endeavor.) "They will be pleased with their deeds." Then Allah says,فِى جَنَّةٍ عَالِيَةٍ(In a lofty Paradise.) meaning, elevated and brilliant, secure in their dwellings.لاَّ تَسْمَعُ فِيهَا لَـغِيَةً(Where they shall neither hear harmful speech nor falsehood.) meaning, they will not hear in the Paradise that they will be in, any foolish word. This is as Allah says,لاَّ يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْواً إِلاَّ سَلَـماً(They shall not hear therein any Laghw, but only Salam.) (19:62) Allah also says,لاَّ لَغْوٌ فِيهَا وَلاَ تَأْثِيمٌ(Free from any Laghw, and free from sin.) (52:23) and He says,لاَ يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْواً وَلاَ تَأْثِيماً - إِلاَّ قِيلاً سَلَـماً سَلَـماً(No Laghw will they hear therein, nor any sinful speech. But only the saying of: "Salam! Salam!" ) (56:25-26) Then Allah continues,فِيهَا عَيْنٌ جَارِيَةٌ(Therein will be a running spring.) meaning, flowing freely. This is mentioned with the intent of emphasizing affirmation. It is not intended to mean that there is only one spring. So here it refers to springs collectively. Thus, the meaning is that in it (Paradise) are flowing springs. Ibn Abi Hatim recorded from Abu Hurayrah that the Messenger of Allah ﷺ said,«أَنْهَارُ الْجَنَّةِ تَفَجَّرُ مِنْ تَحْتِ تِلَالِ أَوْ مِنْ تَحْتِ جِبَالِ الْمِسْك»(The rivers of Paradise spring forth from beneath hills -- or mountains -- of musk.)فِيهَا سُرُرٌ مَّرْفُوعَةٌ(Therein will be thrones raised high.) meaning, lofty, delightful, numerous couches, with elevated ceilings. Upon which will be seated wide-eyed, beautiful maidens. They have mentioned that whenever the friend of Allah wishes to sit on these lofty thrones, they (the thrones) will lower themselves for him.وَأَكْوَابٌ مَّوْضُوعَةٌ(And cups set at hand.) meaning, drinking containers that are prepared and presented for whoever among their masters (i.e., the people of Paradise) wants them.وَنَمَارِقُ مَصْفُوفَةٌ(And Namariq set in rows.) Ibn `Abbas said, "An-Namariq are pillows." This was also said by `Ikrimah, Qatadah, Ad-Dahhak, As-Suddi, Ath-Thawri and others. Concerning Allah's statement,وَزَرَابِيُّ مَبْثُوثَةٌ(And Zarabi, spread out (Mabthuthah).) Ibn `Abbas said, "Az-Zarabi are carpets." This was also said by Ad-Dahhak and others. Here the word Mabthuthah means placed here and there for whoever would like to sit upon them.
لِّسَعْيِهَا رَاضِيَةٌۭ
lisa`yihâ râḍiyeh.
Yaptıklarından hoşnuddurlar.
فِى جَنَّةٍ عَالِيَةٍۢ
fî cennetin `âliyeh.
Yüksek bir cennettedirler.
لَّا تَسْمَعُ فِيهَا لَٰغِيَةًۭ
lâ tesme`u fîhâ lâgiyeh.
Orada boş söz işitmezler.
فِيهَا عَيْنٌۭ جَارِيَةٌۭ
fîhâ `aynün câriyeh.
Orada akan kaynak vardır.
فِيهَا سُرُرٌۭ مَّرْفُوعَةٌۭ
fîhâ sürurum merfû`ah.
Orada, yükseltilmiş tahtlar vardır.
وَأَكْوَابٌۭ مَّوْضُوعَةٌۭ
veekvâbüm mevḍû`ah.
Yerleştirilmiş kaseler,
وَنَمَارِقُ مَصْفُوفَةٌۭ
venemâriḳu maṣfûfeh.
Sıra sıra yastıklar,
وَزَرَابِىُّ مَبْثُوثَةٌ
vezerâbiyyü mebŝûŝeh.
Serilmiş, yumuşak tüylü halılar vardır.
أَفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى ٱلْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ
efelâ yenżurûne ile-l'ibili keyfe ḫuliḳat.
Bu insanlar, devenin nasıl yaratıldığına, göğün nasıl yükseltildiğine, dağların nasıl dikildiğine, yerin nasıl yayıldığına bir bakmazlar mı?
وَإِلَى ٱلسَّمَآءِ كَيْفَ رُفِعَتْ
veile-ssemâi keyfe rufi`at.
Bu insanlar, devenin nasıl yaratıldığına, göğün nasıl yükseltildiğine, dağların nasıl dikildiğine, yerin nasıl yayıldığına bir bakmazlar mı?
وَإِلَى ٱلْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْ
veile-lcibâli keyfe nüṣibet.
Bu insanlar, devenin nasıl yaratıldığına, göğün nasıl yükseltildiğine, dağların nasıl dikildiğine, yerin nasıl yayıldığına bir bakmazlar mı?
وَإِلَى ٱلْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ
veile-l'arḍi keyfe süṭiḥat.
Bu insanlar, devenin nasıl yaratıldığına, göğün nasıl yükseltildiğine, dağların nasıl dikildiğine, yerin nasıl yayıldığına bir bakmazlar mı?
فَذَكِّرْ إِنَّمَآ أَنتَ مُذَكِّرٌۭ
feẕekkir innemâ ente müẕekkir.
Sen öğüt ver! Esasen sen sadece bir öğütçüsün.
لَّسْتَ عَلَيْهِم بِمُصَيْطِرٍ
leste `aleyhim bimüṣayṭir.
Sen, onlara zor kullanacak değilsin.
إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَكَفَرَ
illâ men tevellâ vekefera.
Ama kim yüz çevirir, inkar ederse, Allah onu en büyük azaba uğratır.
فَيُعَذِّبُهُ ٱللَّهُ ٱلْعَذَابَ ٱلْأَكْبَرَ
feyü`aẕẕibühü-llâhü-l`aẕâbe-l'ekber.
Ama kim yüz çevirir, inkar ederse, Allah onu en büyük azaba uğratır.
إِنَّ إِلَيْنَآ إِيَابَهُمْ
inne ileynâ iyâbehüm.
Doğrusu onların dönüşü Bize'dir.
ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا حِسَابَهُم
ŝümme inne `aleynâ ḥisâbehüm.
Şüphesiz sonra hesaplarını görmek de Bize düşmektedir.
Gaşiye Suresi Hakkında Her Şey
Gaşiye Suresi'nin anlamı, fazileti, tefsiri, nüzul sebebi ve daha fazlası hakkında kapsamlı bilgiler.
Gaşiye Suresi Nedir?
Gaşiye Suresi, Kur'an-ı Kerim'in 88. suresi olup 26 ayetten oluşmaktadır. Mekkî bir sure olan Gaşiye, Allah'ın kıyamet gününe dair bildirdiği büyük gerçekleri içermektedir. Adını birinci ayetteki "el-Gaşiye" kelimesinden almaktadır; bu kelime "her şeyi kaplayan, kuşatan" anlamına gelir ve kıyamet gününü betimleyen güçlü bir isimdir.
Sure, müminlere kıyamet günü ile ilgili derin bir bilinç kazandırmayı hedefler. Bir yanda azap içindeki inkârcıların hali, öte yanda nimetler içinde huzur bulan müminlerin tablosu, son derece çarpıcı bir karşıtlıkla sunulmaktadır. Bu anlatım tarzı, Mekkî surelerin karakteristik özelliği olan yoğun ve etkili üslubu yansıtmaktadır.
Surenin ikinci bölümünde ise okuyucu, derin bir tefekkür çağrısıyla karşılaşır: deve, gökyüzü, dağlar ve yeryüzü; bunların nasıl yaratıldığına dair sorular sorularak insanın evren üzerinde düşünmesi istenir. Sure, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) öğüt verme ve hatırlatma görevine yapılan vurguyla sona erer.
Gaşiye Suresi Hakkında Bilinmesi Gerekenler
- Sure Adı: "Gaşiye" kelimesi Arapçada "örten, kaplayan, kuşatan" anlamına gelir; kıyamet gününün dehşetini ve her şeyi sarıp sarmalayan niteliğini ifade eder.
- İniş Yeri: Mekke döneminde nazil olan Mekkî bir suredir; inanç, kıyamet ve ahiret temalarını ön plana çıkarır.
- Kur'an'daki Yeri: Kur'an-ı Kerim'in 88. suresi olup 30. cüz içinde yer almakta, 592. sayfada başlamaktadır.
- Ayet Sayısı ve Nüzul Sırası: Sure 26 ayetten oluşmakta; nüzul sıralamasına göre 88. sırada inmiştir.
- Ana Tema: Cennet ve cehennem tasvirleri, kıyamet günü insanların ikiye ayrılışı ve kâinattaki varlıklar üzerine tefekkür çağrısı surenin temel eksenini oluşturur.
- Namaz Bağlantısı: Rivayetlere göre Hz. Peygamber (s.a.v.) Cuma ve Bayram namazlarında Gaşiye Suresi'ni okurdu (Müslim, Kitabu'l-Cuma; Ebû Dâvûd, Kitabu's-Salât). Bu uygulama surenin İslam geleneğindeki özel yerine işaret eder.
Cennet ve cehennem ehli karşılaştırmalı olarak tasvir edilir. Hz. Peygamber'in görevi hatırlatılır.
Ahiret gerçeğini ve Hz. Peygamber'in tebliğ görevini hatırlatmak için indirilmiştir.
Gaşiye Suresi'nin Ana Konuları ve Mesajı
Gaşiye Suresi, üç ana eksen etrafında şekillenir.
İlk eksende kıyamet günü ele alınır. Sure, kıyameti "her şeyi kaplayan büyük olay" olarak tanımlar ve bu günün insanlar üzerindeki etkisine dikkat çeker. İnkârcıların o günkü perişan halleri, maruz kalacakları ağır azap ve sıkıntı yoğun bir dille aktarılır.
İkinci eksende cennet nimetleri tasvir edilir. İman edip salih amel işleyenlerin yüzleri o gün sevinçli ve parlaktır; onlar huzurlu bir bahçededir, gürültüden uzak bir ortamda yüksek tahtlara yaslanmış, bol su kaynakları ve dizilmiş yastıkların çevrelediği bir nimetle kuşatılmışlardır. Bu cennet-cehennem karşıtlığı, surenin okuyucuya verdiği en güçlü mesajdır.
Üçüncü eksende ise kâinattaki işaretler gündeme gelir. Deve, gökyüzü, dağlar ve yeryüzü, Allah'ın kudretinin birer delili olarak sunulur; insanı bu işaretler üzerinde düşünmeye, yaratılışın hikmetini kavramaya davet eder. Sure, Hz. Peygamber'in yalnızca bir hatırlatıcı olduğunu, insanları zorla inandırma görevinin bulunmadığını vurgulayarak son bulur; hesabın ise Allah'a ait olduğunu bildirir.
Gaşiye Suresi Tefsiri ve Ayet Ayet Özeti
Kıyamet Gününün İlanı (1. ayet)
Sure, "Sana o her şeyi kuşatan (kıyamet) haberi geldi mi?" sorusuyla başlar. Bu retorik soru, dinleyiciyi anında kıyametin dehşetiyle yüzleştirir. İbn Kesîr ve Taberî gibi müfessirler, bu açılışın Mekkeli müşriklere yönelik güçlü bir uyarı işlevi gördüğünü belirtir.
Cehennem Ehli ve Azabın Tasviri (2-7. ayetler)
İkinci ayetten itibaren o gün yüzleri aşağı eğik, bitkin ve perişan olan bir topluluğun hali anlatılır. Onlar alevli ateşe girer, kaynar su içirilir, dikenli bir bitkiden başka yiyecek bulamazlar. Bu tasvirler, inkâr ve isyanın uhrevî sonuçlarını gözler önüne serer.
Cennet Ehli ve Nimetlerin Tasviri (8-16. ayetler)
Sekizinci ayetten itibaren sahne değişir; o gün yüzleri nurlu ve sevinçli olan müminlerin cennetteki halleri aktarılır. Yüksek tahtlar, dingin bir kaynak, dizilmiş yastıklar ve serilmiş halılar cennetin güzelliğini tasvir eder. Bu karşıtlık, inananlar için güçlü bir motivasyon kaynağı oluşturur.
Kâinattaki İşaretler Üzerine Tefekkür (17-20. ayetler)
Allah, insanları dört büyük varlık üzerinde düşünmeye davet eder: devenin nasıl yaratıldığı, gökyüzünün nasıl yükseltildiği, dağların nasıl dikildiği ve yerin nasıl döşendiği. Müfessirlere göre bu sorular, basit ama derin birer delil sunarak insan aklını yaratıcısına yöneltmeyi amaçlar.
Peygamberin Görevi ve Hesap (21-26. ayetler)
Surenin son bölümü, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) görevini netleştirir: O yalnızca bir hatırlatıcı ve öğüt vericidir; insanları zorla imana sevk etmekle yükümlü değildir. Ancak yüz çevirip inkâr edenlerin hesabını Allah'ın vereceği ve onlara en büyük azabın dokunacağı bildirilir.
Gaşiye Suresi, Kur'an-ı Kerim'in 88. suresi ve nüzul sıralamasında da 88. sırada inen sure olma özelliğiyle dikkat çeker. 26 ayetten oluşan sure, 30. cüzde yer alır ve Mushaf'ın 592. sayfasında başlar. Mekke döneminde inen bu Mekkî sure, kısa ve vurucu ayetleriyle Kur'an'ın son cüzündeki güçlü surelerin arasında özel bir konuma sahiptir. Cennet-cehennem karşıtlığı ve kâinat üzerine tefekkür çağrısını bir arada sunan yapısıyla tefsir literatüründe yoğunca işlenmiştir.
Gaşiye Suresi kaç ayetten oluşur?
Gaşiye Suresi, 26 ayetten oluşmaktadır. Kur'an-ı Kerim'in 88. suresidir.
Gaşiye ne anlama gelir?
"Gaşiye" kelimesi Arapçada "örten, kaplayan, her şeyi kuşatan" anlamına gelir. Kur'an'da bu kelime, kıyamet gününün dehşetini ve tüm varlığı sarıp sarmalayan niteliğini ifade etmek için kullanılmıştır.
Gaşiye Suresi Mekkî mi Medenî midir?
Gaşiye Suresi, Mekke döneminde nazil olan Mekkî bir suredir. İniş sırasına göre 88. sırada yer almaktadır.
Gaşiye Suresi hangi cüzdedir?
Gaşiye Suresi, Kur'an-ı Kerim'in 30. cüzünde yer almakta ve Mushaf'ın 592. sayfasında başlamaktadır.
Gaşiye Suresi'nin ana konusu nedir?
Surenin ana konuları şunlardır: kıyamet gününün tasviri, cehennem ehlinin perişan hali ile cennet ehlinin sevinçli ve huzurlu hali arasındaki karşıtlık, kâinattaki varlıklar (deve, gökyüzü, dağlar, yer) üzerine tefekkür çağrısı ve Hz. Peygamber'in hatırlatıcı olma görevinin vurgulanması.
Gaşiye Suresi'nin fazileti nedir?
Rivayetlere göre Hz. Peygamber (s.a.v.) Cuma ve Bayram namazlarında Gaşiye Suresi'ni okurdu (Müslim, Kitabu'l-Cuma; Ebû Dâvûd, Kitabu's-Salât). Bunun ötesinde asılsız veya zayıf fazilet rivayetlerine ihtiyatla yaklaşmak; özgün hadis kaynaklarını kontrol etmek gerekir.
Gaşiye Suresi ne zaman ve nasıl okunur?
Gaşiye Suresi namazlarda, özellikle Cuma ve Bayram namazlarında Hz. Peygamber'in sünneti doğrultusunda okunabilir. Bunun yanı sıra her vakit namazda farzlardan önce veya sonra, tefekkür amacıyla günlük tilavetin bir parçası olarak da okunması tavsiye edilir.
Gaşiye Suresi'nde tefekkür çağrısı hangi varlıklar üzerinedir?
Surenin 17-20. ayetlerinde dört büyük varlık üzerinde düşünmeye davet edilir: devenin yaratılışı, gökyüzünün yükseltilişi, dağların dikilişi ve yeryüzünün döşenişi. Bu sorular, Allah'ın kudretini ve yaratılışın hikmetini kavramaya yönelik derin bir tefekkür çağrısıdır.